Bildiğiniz gibi alıntı* bir yazıdan alındığı belirtilerek bazı satırların ya da sayfaların alınması, Osmanlıca karşılığı olarak iktibas* demektir.
Başka bir yazarın yazısından alınmış küçük bir parça olarak hatta ödünç olarak da nitelendirebileceğimiz alıntı yapmak yararlanılan kaynağın adını anma ya da bir kaynaktan bölüm ya da tümce aktarma olarak da tanımlanabilir.
Oysa çalıntı, yani arakçılık anlamındaki osmanlıca terim olan intihal**, bir baÅŸkasının malını çalmak, bir kitabın sözlerini veya müzik bestesinin havasını deÄŸiÅŸtirerek ya da belirli biçimde sözlerini ve havasını vererek kendi yapıtı gibi göstermektir. Yani aşırmaktır, yani izinsiz bir ÅŸekilde tırıklamaktır…
Nereden çıktı bunlar demeyin. Åžu anda Türkiye’de %90 site intihal yapıyor, yani çalıyor.
Esinlenmek, ondan ilham almak veya kaynağını belirterek bir kısmını kullanmak kabahat değil. Çünkü atıf yapıyorsunuz. Atıf kurallarına uyuyorsanız ve yararlandığınız kaynağı da belirtiyorsanız o kaynak veya yazı üzerinde yeni yorumlar veya bakış açıları getiriyorsanız bu hukukta da suç değil.
Ama yazının tamamını ve aynen kopyala yapıştır yapıyorsanız ve bunu izinsiz yapıyorsanız buna çalıntı malı yaptığınız iÅŸleme de hırsızlık denir. Veya yazının bir kısmını iktibas etmek yerine (alıntı yapmak) bazı kelimeleri deÄŸiÅŸtirip yazıyorsanız buna da intihal denir. Ä°ntihal’de yeni bir fikir veya görüş yoktur. Sadece bazı unsurlar deÄŸiÅŸtirilse de anatema aynıdır. Kısacası aşırmaktır. Tipini deÄŸiÅŸtirmek çalıntı malı çalıntılıktan çıkarmaz. Tabi intihal de hırsızlık da kanunlarımıza göre suçtur.
Sonuç olarak, birilerinin yazılarını izin almadan kendi yazınız gibi sitenize eklerseniz buna çalıntı dediğimize göre şunu tavsiye ederim. Yazılardan etkilenin, yeni fikirler görüşler ekleyin ama bir şartla o da iktibas yani alıntı kurallarına uyarak. Ne yapmalı?
1- Alıntı yaptığınız yeri ve kişiyi tam olarak yani varsa yazının linki ile birlikte yayınlayın.
2- İktibas yani alıntı bir parçayı almaktır. Tamamını almayın. Bir fikir, bir doktrin olarak belirtin, kaynağı da belirtin ama yazının hepsini almayın, hele hele kendinizinmiş gibi yayınlamayın.
3- Yok ben dayanamam çalacağım mı diyorsunuz? O zaman bari mert olun, yazının kaynağını, yazarını ve linkini yayınlayın da bari yazarının haberi olsun. Belki hoÅŸuna gider ne dersiniz? Haa Google mi dediniz? O zaten görüyor aşırdıklarınızı. Bir bakıyor cümle aynı, diÄŸer siteden çalmışsın sen bunu diyor ve arama sonuçlarında en aÅŸağıya itiveriyor. Tercih sizin. Kendiniz yazın, orjinal olsun, bir kısım alıntıya kimse birÅŸey demez ama çalıntıya tahammül yoktur. Hadi bakalım bulun google da ÅŸunu “alıntı iktibas çalıntı intihal” (tırnak içinde aratın). Orijinal deÄŸil mi?
Â
* İngilizce citation, adaptation, quotation Osmanlıca. iktibas Fransızca. citation, extrait
** İngilizce plagiarism Osmanlıca. intihal Fransızca. plagiat
